Dr Agnieszka Kowalik, dietetyk
Klinika Chorób Metabolicznych, Endokrynologii i Diabetologii IP-CZD
 

 

Jak obliczyć wartość energetyczną i zawartość białka całkowitego oraz zawartość określonego aminokwasu w diecie własnego dziecka?


Dieta niskobiałkowa, czyli z ograniczeniem białka pochodzącego z produktów naturalnych, jest podstawą sposobu żywienia we wszystkich wadach metabolizmu aminokwasów takich jak:

• Fenyloketonuria
• Choroba syropu klonowego
• Tyrozynemia typu I
• Acydemia glutarowa typu I
• Acydemia izowalerianowa
• Acydemia metylomalonowa
• Acydemia propionowa
• 3 metylo-krotonylo glicynuria

i wymaga indywidualnego zaplanowania zawartości białka ( w tym określonych w danej jednostce chorobowej aminokwasu/ów) w codziennym jadłospisie dziecka.
Współpraca z lekarzem i dietetykiem jest niezbędna, ale umiejętności rodziców w zakresie oceny wartości odżywczej diety dziecka zwiększają bezpieczeństwo leczenia i umożliwiają lepszą kontrolę, monitorowanie i weryfikację stosowanego postępowania dietetycznego.

Co jest nam potrzebne do samodzielnego obliczenia zawartości składników odżywczych w diecie dziecka?

 

1/ tabele wartości odżywczej produktów spożywczych- podające zawartość energii, białka, aminokwasów w 100g produktu -dostępne na tej stronie internetowej lub w księgarni np. Kunachowicz H. i wsp. „Tabele składu i wartości odżywczej żywności” PZWL, 2005

2/ informacje zamieszczone na etykietach produktów niskobiałkowych, podane w 100g

3/ jadłospis- czyli, zanotowanie wszystkich spożytych przez dziecko pokarmów i płynów w ciągu całego dnia (i nocy jeśli jest posiłek), określając ich wagę za pomocą miar domowych (mniej dokładny sposób) lub wagi elektronicznej (bardzo dokładny sposób).

Do obliczenia całego dziennego spożycia możemy użyć przykładowego arkusza oceny (poniżej), w którym w pierwszej rubryce wpisujemy nazwę produktu, w drugiej zsumowaną z całego dnia ilość spożytych produktów (np. chleba niskobiałkowego, ziemniaków, masła, soku, itd.), w trzeciej, czwartej i piątej wpisujemy odszukaną w tabeli wartości odżywczej lub odczytaną z etykiety zawartość energii, białka, aminokwasu (jeśli są dane, jeśli nie ma wpisujemy „brak danych”) w 100g tego produktu.

Przykładowy arkusz oceny diety

 

Produkt	Ilość spożyta [g]	Zawartość w 100g odczytana z tabel lub etykiety			Zawartość obliczona według wzoru proporcji w ilości spożytej
		Energia [kcal]	Białko [g]	Aminokwas [mg] np. fenyloalanina	Energia [kcal]	Białko [g]	Aminokwas [mg] np. fenyloalanina
Makaron niskobiałkowy surowy Loprofin	70 g	363	0,5	12,3
Masło	10 g	735	0,7	32

 

W kolejnych trzech rubrykach wpisujemy zawartości energii, białka, aminokwasu obliczoną w ilości spożytej przez dziecko w ciągu całego dnia,

 

Obliczamy według wzoru proporcji:

 

 

Przykład:
Dziecko zjadło w ciągu dnia 70g makaronu niskobiałkowego SHS Loprofin (waga przed ugotowaniem)

 

Obliczamy zawartość:

 

  

 

W ten sposób, korzystając ze wzoru proporcji można obliczyć zawartość poszczególnych składników (jednego lub kilku) kolejno we wszystkich produktach, które wystąpiły w jadłospisie dziecka w analizowanym dniu.

Poniżej przykładowe obliczenie jadłospisu dziecka z fenyloketonurią, w wieku 4 lat, z masą ciała 17 kg.

 

Produkt	Ilość spożyta [g]	Zawartość w 100g odczytana z tabel lub etykiety			Zawartość obliczona według wzoru proporcji w ilości spożytej
		Energia [kcal]	Białko [g]	Aminokwas [mg] np. fenyloalanina	Energia [kcal]	Białko [g]	Aminokwas [mg] np. fenyloalanina
Preparat	30 g	300	75	0	90	22,5	0
Lp-drink	10 g	528	4,5	100	52,8	0,45	10
Lp-fruity	30 g	448	1,8	70	134,4	0,54	21
Chleb niskobiałkowy	40 g	203	0,6	13,1	81,2	0,24	5,24
Masło ekstra	12 g	735	0,7	32	88,2	0,084	3,84
Ogórek świeży	20 g	13	0,7	23	2,6	0,14	4,6
Ciasteczka niskobiałkowe z kawałkami czekolady Loprofin	11 g = 1 szt	469	0,5	12	51,5	0,055	1,32
Przecierek BoboVita jabłko-morela	100g	67	0,3	brak danych	67	0,3	brak danych
Marchew	85 g	27	1	35	22,9	0,85	29,75
Seler	36 g	21	1,6	92	7,5	0,57	33,1
Makaron niskobiałkowy	30 g	363	0,5	12,3	108,9	0,15	3,69
Pomidor	195 g	15	0,9	23	29,2	1,75	44.85
Olej	55 g	885	0	0	486	0	0
Ziemniaki	100 g	77	1,9	85	77	1,9	85
Papryka	24 g	28	1,3	50	6,72	0,31	12
Banan	50 g	95	1	45	47,5	0,5	22,5
Cukier	10 g	400	0	0	40	0	0
Brzoskwinia	30 g	46	1	30	13,8	0,3	9
Razem					1407	30,6	268
Na KG masy ciała							16,8

 

 

Tak obliczoną wartość odżywczą jadłospisu dziecka należy porównać z zalecanym dziennym spożyciem dla wieku, aktualnymi wynikami badań biochemicznych i oceną rozwoju fizycznego. Potrzebę modyfikacji w diecie należy omówić z dietetykiem lub lekarzem.

 

Wszelkie pytania i trudności dotyczące sposobu obliczania wartości odżywczej diety dziecka można kierować na adres e- mail: kowalikagnieszka@op.pl